headertvtc new


   Hôm nay Thứ bảy, 27/05/2017 - Ngày 2 Tháng 5 Năm Đinh Dậu - PL 2561 “Tinh cần giữa phóng dật, Tỉnh thức giữa quần mê, Người trí như ngựa phi, Bỏ sau con ngựa hèn”. - (Pháp cú kệ 29, HT.Thích Minh Châu dịch)
 Phatdan2017 Mong
 Video -Trí Đức Một Chặng Đường

  • Bài mới nhất

  • Bài đọc nhiều nhất

  • Lịch thuyết giảng

BannerPhatDan2017

THÁNH ĐĂNG LỤC - TỰA TRÙNG KHẮC THÁNH ĐĂNG LỤC

sotoxuongnuiH.T Thích Thanh Từ   giảng

Sa môn ẩn tích Tánh Quảng Thích Điều Điều ở viện Thiền Phong, núi Tử Sầm thuật.

Buổi chiều ngày 25 cuối thu, tôi đang nhìn xuống qua cửa đá, chợt thấy một bạn thiền, pháp danh Tánh Lãng đi thẳng lên núi này, đến trước mặt tôi làm lễ rồi ngồi một bên, tôi hỏi thăm liền đáp: “Đã lên đường đi Tứ Kỳ ở Hải Dương mà đến đây”. Rồi ông lấy trong tay áo ra hai trương Thánh Đăng Lục khắc in lại cùng mấy cân giấy trắng nói với tôi: “Trước kia Sư ông là Hòa thượng Huệ Đăng lúc trụ Long Động có khắc bản quyển Lục này vào năm Ất Dậu (1705), niên hiệu Vĩnh Thịnh, đương triều đến nay đã bốn mươi sáu năm rồi. Bản đó ngày nay đã thất lạc. Giả như có môn đồ thiền học muốn tìm lại dấu vết Thánh giáo, khó lấy đâu để ấn chứng.

 

Do vậy ngày 28 tháng 03 năm Canh Ngọ này, con mới sai thợ khắc bản và đi khuyến hoá, người có duyên hỗ trợ rất đông; qua thu đông thì hoàn thành.” Ông tìm đến tôi nơi núi sâu xin lời tựa. Tôi bất đắc dĩ mà ghi rằng:

“Trước kia khoảng hai trăm năm, Đại sư Chân Nghiêm khắc bản ngữ lục này ở chùa Sùng Quang tại Cẩm Giang có thấy một đoạn Đại sĩ Trúc Lâm chỉ dạy cho công chúa Thiên Thụy bệnh, ở am Bình Dương tại Chí Linh trao phó bài kệ:

                    Thế số nhất sách mạc,
                    Thời tình lưỡng hải ngân.
                    Ma cung hồn quản thậm,
                    Phật quốc bất thắng xuân.

Tạm dịch :

                    Số đời thật tẻ nhạt,   
                    Lòng người hai biển vàng.
                    Cung ma dồn qúa lắm,
                    Cõi Phật vui nào hơn.

Đến khi thấy bản khắc ở Long Động đổi hai chữ “sách mạc”, thành “tức mặc”, thì điều vướng ngại trong lòng từ ba mươi năm trước, nay mới được cởi mở mà hiểu thông với người đương thời. Cổ Đức nói: “Việc phò trì là hoàn toàn ở con cháu của ta”, ý nói: do họ mà chỉnh trang lại những giềng mối hư tệ.

Thầm nghĩ nước Nam từ khi có bờ cõi đến nay, Phật pháp đã thạnh hành ngang hàng với Trung Quốc. Đến đời Trần, các vị vua tham thiền ngộ ý chỉ, trọng đạo tôn thầy, cho đến bỏ ngôi đi xuất gia, nối thạnh dòng Thánh, tu hành khổ hạnh, thay Phật tuyên dương chánh pháp, thì từ đây trở về trước, trải qua các triều đại, không triều nào qua thời này. Trong khoảng đó, họ tỏ rõ được ý chỉ như trăng sáng giữa trời, rất là tròn lặng trong sáng, không thêm không bớt, rành rành vượt cả tông thừa, dường như gió mát chạm vật, dấu qua vết lại, mặc cho động tịnh. Từ chỗ tâm ấn đó, các Ngài trước thuật bày phương tiện (nôm, bẩy), văn tự rõ ràng hầu làm mẫu mực cho trời người. Kính đề tựa.

Kệ :               Đưa hoa cười mĩm đến nay truyền,
                    Lần lượt tin vang khắp đại thiên.
                    Uổng nghĩ, Hàn Lô đuổi theo khối,
                    Lời đâu, sư tử cắn người liền.
                    Quét tan đường ngộ từ đầu dấy,
                    Rửa sạch mảy may buộc niệm duyên.
                    Thánh Lục rạng ngời còn mãi đấy,
                    Trao hàng đạo nhãn mặc vuông tròn.
                    ( Niêm hoa vi tiếu chí kim truyền,
                    Triển chuyển phong thanh biến đại thiên.
                    Trục khối Hàn Lô đồ nghĩ nghị,
                    Giảo nhân sư tử khởi ngôn thuyên.
                    Tảo không ngộ liễu tùng đầu khởi,
                    Tẩy tận hào ly hệ niệm duyên.
                    Thánh Lục dương dương kim cổ tại,
                    Hoàn tha đạo nhãn nhậm chu viên.
)

Đời Lê, niên hiệu Cảnh Hưng thứ mười bốn (1753) nhằm ngày thu năm Canh Ngọ, viết tại viện Thiền Phong.

                    Truy tìm tông tích nước Nam thiền,
                    Vững mãi còn đây pháp lưu truyền.
                    Quy cũ người đời toàn thả lỏng,
                    Bởi do tư thái nhớ ngoại duyên.
                    Thánh Đăng Ngữ Lục xương tủy cứng,
                    Trúc Lâm mỏ sắt nói vô biên.
                    Đêm qua ngày ẩn ai biết sáng?
                    Thiền Phong đông chấn mở tròn vìn.
                    (Truy tông tục tích cổ Nam thiền
                    Vĩnh trấn tồn y pháp lưu miên
                    Thế lãng nhân quy chân bất thức
                    Do lai khách khí niệm ngoại duyên
                    Thánh Đăng Ngữ Lục cương cốt tủy
                    Trúc Lâm thiết chủy đạo vô biên
                    Hối vãn thao quang thùy tri hiểu?
                    Thiền Phong đông chấn thích đoàn đoàn.
)

Giảng :

Buổi chiều ngày 25 cuối thu, tôi đang nhìn xuống qua cửa đá, chợt thấy một bạn thiền, pháp danh Tánh Lãng đi thẳng lên núi này, đến trước mặt tôi làm lễ rồi ngồi một bên, tôi hỏi thăm, liền đáp: “Đã lên đường từ Tử Kỳ ở Hải Dương mà đến đây”. Rồi ông lấy trong tay áo ra hai trương Thánh Đăng Lục khắc in lại cùng mấy cân giấy nói với tôi: “Trước kia Sư ông là Hoà thượng Huệ Đăng lúc trụ Long Động có khắc bản quyển Lục này vào năm Ất Dậu (1705), niên hiệu Vĩnh Thịnh, đương triều đến nay đã bốn mươi sáu năm rồi. Bản đó ngày nay đã thất lạc. Giả như có môn đồ thiền học muốn tìm lại dấu vết Thánh giáo, khó lấy đâu để ấn chứng. Do vậy ngày 28 tháng 3 năm Canh Ngọ (1750) này, con mới sai thợ khắc bản và đi khuyến hóa, người có duyên hỗ trợ rất đông; qua thu đông thì hoàn thành”. Ông tìm đến tôi nơi núi sâu xin lời tựa.

Thiền sư Tánh Quảng hiệu Thích Điều Điều thuật lại nguyên do Ngài viết Lời Tựa quyển Thánh Đăng Lục tái bản năm 1750. Ngài nói lúc bấy giờ Ngài đang ở trên núi Tử Sầm, có một người bạn đạo cùng tu tên Tánh Lãng đem lên núi quyển Thánh Đăng Lục định khắc in lại, nhờ Ngài viết lời tựa. Vì quyển của Thiền sư Chân Nguyên in năm 1705 đã thất lạc tìm không ra, người sau muốn tìm lại dấu vết Thánh giáo, khó lấy đâu để ấn chứng. Do đó, tôi bất đắc dĩ mà ghi rằng:

Trước kia khoảng hai trăm năm, Đại sư Chân Nghiêm khắc bản Ngữ Lục này ở chùa Sùng Quang tại Cẩm Giang có thấy một đoạn Đại Sĩ Trúc Lâm chỉ dạy cho công chúa Thiên Thụy bệnh, ở am Bình Dương tại Chí Linh trao phó bài kệ:

                    Thế số nhất sách mạc,
                    Thời tình lưỡng hải ngân.
                    Ma cung hồn quản thậm,
                    Phật quốc bất thắng xuân.

Tạm dịch :

                    Số đời thật tẻ nhạt,
                    Lòng người hai biển vàng.
                    Cung ma dồn quá lắm,
                    Cõi Phật vui nào hơn.

Đến khi thấy bản khắc ở Long Động đổi hai chữ “sách mạc” thành “tức mặc”, thì điều vướng ngại trong lòng từ ba mươi năm trước, nay mới được cởi mở mà hiểu thông với người đương thời.
Cổ Đức nói: “Việc phò trì là hoàn toàn ở con cháu  của ta”, ý nói: do họ mà chỉnh trang lại những giềng mối hư tệ.

Qua đoạn này chúng ta thấy có thêm bảng Thánh Đăng Lục do Thiền sư Chân Nghiêm in tái bản tại chùa Sùng Quang, Cẩm Giang khoảng năm 1550. Bảng của Ngài Chân Nghiêm in câu đầu bài kệ của Điều Ngự Giác Hoàng là thế số nhất sách mạc, nhưng bảng của ngài Chân Nguyên ở Long Động in năm 1705 thì thế số nhất tức mặc. Trước đây Thiền sư Tánh Quảng đọc thế số nhất sách mạc Ngài không hiểu, sau đọc thế số nhất tức mặc thấy hợp lý, nên Ngài viết Cổ Đức nói: “Việc phò trì là hoàn toàn ở con cháu của ta”. Ý nói do họ mà chỉnh trang lại những giềng mối hư tệ. Nghĩa là những chỗ sai con cháu phải sửa lại đúng chớ không để sai mãi. Câu “ thế số nhất sách mạc” không có nghĩa, nếu sữa chữ sách mạc thành tức mặc thì nghĩa lý rõ ràng. Thế số là số đời, nhất tức mặc là một hơi thở; thở ra không hít vào là chết ngay. Nghĩa trọn câu là số đời chỉ trong hơi thở, thở ra mà không hít vào là mất mạng sống. Nhưng thời tình lưỡng hải ngân. Thời tình là tình đời hay lòng người, lưỡng hải ngân là hai biển bạc.Nghĩa trọn câu là lòng tham muốn tiền bạc qúa lớn. Ý nói mạng sống con người chỉ trong hơi thở mà lòng tham danh lợi thì vô tận. Mạng sống và lòng tham không tương xứng.

Ma cung hồn quản thậm, Phật quốc bất thắng xuân. Cung ma thì mờ mịt tối tăm, quản lý rất chặt chẽ nên rất khổ sở. Cõi Phật thì đẹp đẽ vui tươi không gì hơn. Bài kệ bốn câu, hai vế đối nhau.

Hai vế trên, một bên thì tuổi thọ ngắn một bên thì lòng tham nhiều. Hai vế dưới, một bên thì cung ma khổ sở, một bên thì cõi Phật vui tươi. Như vậy mới có ý nghĩa phù hợp với kinh Phật. Chớ còn nói số đời thật tẻ nhạt, lòng người hai biển vàng thì không có ý nghĩa, đọc qua không biết nói cái gì. Kinh sách khi khắc in không tránh khỏi sai sót lỗi lầm, nếu không coi và sửa lại thì người sau đọc không hiểu không biết nói cái gì.

Tới đây chúng ta có thể kết luận lần nữa là Thánh Đăng Lục in vào năm 1550 một lần, in năm 1705 một lần, in năm 1750 một lần và năm 1848 một lần. Như vậy in tất cả là bốn lần, không biết trước kia có in lần nào nữa không chúng ta không có tài liệu. Hiện giờ chúng ta đang học quyển in năm 1750.

Thầm nghĩ nước Nam từ khi có bờ cõi đến nay, Phật Pháp đã thạnh hành ngang hàng với Trung Quốc. Đến đời Trần, các vị vua tham thiền ngộ ý chỉ, trọng đạo tôn thầy, cho đến bỏ ngôi đi xuất gia, nối thạnh dòng Thánh, tu hành khổ hạnh, thay Phật tuyên dương chánh Pháp, thì từ đây trở về trước, trải qua các triều đại, không triều nào qua thời nầy. Trong khoảng đó, họ tỏ rõ được ý chỉ như trăng sáng giữa trời, rất là tròn lặng trong sáng, không thêm không bớt, rành rành vượt cả tông thừa, dường như gió mát chạm vật, dấu qua vết lại, mặc cho động tịnh. Từ chỗ tâm ấn đó, các Ngài trước thuật bày phương tiện (nôm bẩy), văn tự rõ ràng hầu làm mẫu mực cho trời người.


KÍNH ĐỀ TỰA

Đây là lời của Thiền sư Tánh Quảng tán thán quyển Thánh Đăng Lục. Ngài đem công hạnh của năm vị vua trong Thánh Đăng Lục so sánh với các thiền sư Trung Hoa. Ngài nói, tuy các thiền sư Trung Hoa tu thiền ngộ đạo và truyền đạo, làm cho Phật Pháp hưng thịnh ở đời Đường đời Tống, thì ở Việt Nam các vị vua đời Trần tu thiền ngộ đạo truyền đạo ở Việt Nam, làm cho Phật Pháp hưng thịnh đâu có thua các thiền sư Trung Hoa. Nếu chúng ta không tìm hiểu được cái hay của thiền sư Việt Nam, thì cứ mặc cảm chỉ có thiền sư Trung Hoa, Nhật Bản, mới có tài và tu thiền đạt đạo làm cho Phật Pháp hưng thịnh ở đời. Đâu biết chính các thiền sư và cư sĩ Việt Nam, cũng ngộ đạo cũng thấu suốt lý thiền một cách tường tận sâu xa, nào thua kém các thiền sư Hoa Nhật! Thế nên chúng ta phải học cho rành hiểu cho rõ, để biết Tổ tiên mình tu hành đạt đạo và truyền bá ra sao. Từ đó chúng ta mới thấy Phật giáo Việt Nam có chỗ đứng vững vàng đối với Phật giáo thế giới. Phật giáo Việt Nam không phải là một hình thức tu hành lộn xộn như ngày nay, chỗ mà tôi cần nêu lên cho quí vị rõ.

                        Niêm hoa vi tiếu chí kim truyền,
                        Triển chuyển phong thanh biến đại thiên
                        Trục khối Hàn Lô đồ nghĩ nghị,
                        Giảo nhân sư tử khởi ngôn thuyên.
                        Tảo không ngộ liễu tùng đầu khởi,
                        Tẩy tận hào ly hệ niệm duyên.
                        Thánh Lục dương dương kim cổ tại,
                        Hoàn tha đạo nhãn nhậm chu viên.

        Dịch :

                        Đưa hoa cười mĩm đến nay truyền,
                        Lần lượt tin vang khắp đại thiên.
                        Uổng nghĩ, Hàn Lô đuổi theo khối,
                        Lời đâu, sư tử cắn người liền.
                        Quét tan đường ngộ từ đầu dấy,
                        Rửa sạch mảy may buộc niệm duyên.
                        Thánh Lục rạng ngời còn mãi đấy,

                       
Đưa hoa cười mĩm đến nay truyền là hình ảnh đức Phật đưa cành hoa sen lên nhìn đại chúng, ngài Maha Ca Diếp thấy, nhận được yếu chỉ chúm chím cười. Đức Phật biết Ma ha Ca Diếp đã lãnh hội được ý chỉ, nên Ngài tuyên bố truyền tâm ấn cho Ma ha Ca Diếp.

Lần lượt tin vang khắp đại thiên. Tông chỉ Thiền gốc từ đức Phật Thích Ca truyền, Tổ Ma ha Ca Diếp là người nhận được, rồi truyền dần dần khắp cả đại thiên thế giới, không giới hạn một nơi
một nước nào.

Uổng nghĩ, Hàn Lô đuổi theo khối, Lời đâu, sư tử cắn người liền. Bóng trăng rọi trên thềm, con chó mực (lô = đen) của họ Hàn tưởng cái gì lạ, nên đuổi lên tới thềm nhưng không thấy gì cả. Con chó mực của họ Hàn tuy giỏi, nhưng nó cũng chỉ chạy theo bóng, chớ không thấy được lẽ thật. Những người chỉ hiểu Phật Pháp trên lý thuyết trên ngôn ngữ, cũng giống con chó mực của họ Hàn đuổi bóng vậy thôi, không thấy được lẽ thật. Chỉ có người ngộ đạo thấy lẽ thật mới không mắc kẹt trên ngôn ngữ, mỗi khi người học đạo đến, các Ngài dùng những thuật kỳ đặc khó hiểu, giống như sư tử không lời gặp người liền chụp cắn một cái là chết. Hai câu nầy ý tác giả muốn nói: Người học đạo trên lý thuyết ngôn ngữ, giống như con chó mực của họ Hàn đuổi theo bóng trăng không tới đâu hết. Còn người ngộ đạo thấu lý thiền thấy được lẽ thật, thì giống như con sư tử thấy người, liền chụp cắn chết ngay chớ không hét không rống. Hạng người nầy không cần ngôn ngữ, mà họ có thể làm cho người đến tham học ngộ đạo. Như đức Phật đưa cành hoa sen trước đại chúng đâu có ngôn ngữ gì, thế mà ngài Ma ha Ca Diếp nhìn liền ngộ đạo. Đó là cái kỳ đặc của Thiền tông.

Quét tan đường ngộ từ đầu dấy, rửa sạch mảy may buộc niệm duyên. Ngài nói, người đã ngộ đạo đạt được lý thiền, dùng phương tiện hoặc hét hoặc đánh, hoặc nói câu vô nghĩa, chỉ thẳng cho đồ đệ thấy cái manh mối khởi niệm để quét sạch nó, cũng như những niệm duyên trói buộc đều rửa sạch không còn mảy may nào.

Thánh Lục rạng ngời còn mãi đấy, trao hàng đạo nhãn mặc vuông tròn. Theo ngài Tánh Quảng thì Thánh Đăng Lục sáng tỏ rạng ngời, từ xưa đến nay còn mãi mãi. Thánh Đăng Lục được truyền cho hàng đạo nhãn, là người sáng mắt đạt đạo. Hàng đạo nhãn được quyển Thánh Đăng Lục nầy thì tùy ý sử dụng, tùy ý dọc ngang truyền bá khắp cùng.

Đời Lê niên hiệu Cảnh Hưng thứ mười bốn (1753), nhằm ngày thứ năm Canh Ngọ, viết tại viện Thiền Phong.

Nếu tính theo năm, Canh Ngọ là năm 1750 chớ không phải 1753. Đây là đoạn văn kết thúc Lời Tựa của ngài Tánh Quảng. Qua Lời Tựa chúng ta thấy Ngài xét về nguồn gốc quyển Thánh Đăng Lục và chỗ sai lầm trong bản in lần trước của Ngài Chân Nghiêm tại chùa Sùng Quang.

                    Sau đây là bài kệ kết thúc của Ngài:
                    Truy tông trục tích cổ Nam thiền,
                    Vĩnh trấn tồn y pháp lưu miên.
                    Thế lãng nhân quy chân bất thức,
                    Do lai khách khí niệm ngoại duyên.
                    Thánh Đăng Ngữ Lục cương cốt tủy,
                    Trúc Lâm thiết chủy đạo vô biên.
                    Hối vãn thao quang thùy tri hiểu?
                    Thiền phong đông chấn thích đoàn đoàn.

    Dịch :

                    Truy tìm tông tích nước Nam thiền,
                    Vững mãi còn đây pháp lưu truyền.
                    Quy cũ người đời toàn thả lỏng,
                    Bởi do tư thái nhớ ngoại duyên.
                    Thánh Đăng Ngữ Lục xương tủy cứng,
                    Trúc Lâm mỏ sắc nói vô biên.
                    Đêm qua ngày ẩn ai biết sáng?
                    Thiền phong đông chấn mở tròn vìn.

Truy tìm tông tích nước Nam thiền, vững mãi còn đây pháp lưu truyền. Ngài Tánh Quảng nói tìm tông tích của Thiền tông nước Nam, thì Thiền tông nước Nam không phải là thứ thiền yếu đuối
bạc nhược, mà là dòng thiền vững vàng mạnh mẽ, còn lưu truyền mãi tới ngày nay không dứt.

Quy cũ người đời toàn thả lỏng, bởi do tư thái nhớ ngoại duyên. Ngài Tánh Quảng than người tu trong thời của Ngài (năm 1750) không theo quy cũ Thiền môn, không giữ giới luật Phật dạy. Sống buông lung mặc tình thả lỏng cho tâm duyên theo cảnh, do phóng tâm chạy theo cảnh nên người tu ở chùa ăn cơm Phật, mà phá trai phạm giới mất hết phẩm hạnh của người tu. Thời Ngài khoảng năm 1750 Ngài còn than như thế, sánh với thời nay 1997 chắc chúng ta than nhiều hơn! Đó là chuyện đáng buồn trong tăng đoàn của thời xưa và nay.

Thánh Tăng Ngữ lục, xương tủy cứng, Trúc Lâm mỏ sắt nói vô biên. Theo Ngài thì quyển Thánh Đăng Ngữ Lục là xương tủy của Thiền tông, rất cần thiết đối với tu sĩ Phật Giáo Việt Nam. Người tu theo Phật Giáo Việt Nam mà không đọc Thánh Đăng Ngữ Lục là một thiếu sót lớn. Giống như thân người có máu thịt da, mà không có xương tủy thì sẽ bị sụm không có thế cứng vững, không còn  dáng vóc của con người. Ngài nói Thiền Trúc Lâm cứng vững, không có cái gì làm cho rung chuyển tan hoại. Giống như mỏ chim bằng sắt, mổ đâu là thủng đó. Thế nên bây giờ tôi đề xướng Tăng Ni phải nỗ lực nghiên cứu tu theo thiền Trúc Lâm. Đó là chỗ thấy của ngài Tánh Quảng. Ngài mong mỏi chúng ta phải thấu suốt thiền Trúc Lâm, vì thiền Trúc Lâm cứng vững vô cùng.

Đêm qua ngày ẩn ai biết sáng? Thiền phong đông chấn mở tròn vìn. Đêm qua là sáng, ngày ẩn là tối. Ý nói trải qua bao nhiêu tháng năm mãi cho tới ngày nay, Phật Giáo Việt Nam vẫn còn sáng rở mà ít có ai biết. Do đó Ngài nói “Thiền phong đông chấn mở tròn vìn”. Nghĩa là Thiền phong ở nước Nam nầy vẫn luôn luôn sáng tỏ, thế mà mọi người quên không nhớ. Lúc nào nó cũng hiện hữu qua Thánh Đăng Lục, Tam Tổ Trúc Lâm... chính vì chỗ nầy, nên những cuốn sách thuộc về Thiền học Phật Giáo Việt Nam, tôi phải dịch giảng và in ra, để cho Thiền phong Phật Giáo Việt Nam không bị mai một. Nếu không thì chúng ta có của qúi mà không biết, cứ đi tìm nơi nầy nơi kia để học, rồi mặc cảm rằng Phật Giáo Việt Nam không có gì để học. Đó là một lỗi lầm lớn.

Qua bài tựa nầy chúng ta cảm thông được tâm mộ đạo, kính đạo và duy trì đạo của Thiền sư Tánh Quảng. Ngài là người nhiệt tâm tu hành, thấy rõ được mối quan trọng của Phật Giáo Việt Nam từ đâu phát xuất.


GIẢI CHỮ THÁNH ĐĂNG LỤC

Thánh Đăng là đèn Thánh, Lục là ghi chép, Thánh Đăng Lục là ghi lại những ngọn đèn Thánh. Đọc qua Thánh Đăng Lục, chúng ta thấy nói về các vị vua, không nói đến các vị Thánh Tăng, thế sao gọi là Thánh Đăng Lục? Theo Phật Giáo thì Thánh chỉ cho Phật, Tổ là những vị tu hành đắc đạo. Tuy nhiên, ngày xưa các vị vua chúa thuộc hàng minh quân được tôn xưng là Thánh, như Thánh chúa, Thánh vương v.v... Thánh Đăng là đèn từ Phật, Tổ trao lại cho người sau. Từ Phật tuần tự truyền cho hai mươi tám vị Tổ ở Ấn Độ, sang Trung Hoa truyền tiếp cho sáu vị Tổ Thiền Tông và truyền mãi cho các vị Tổ sư Trung Hoa, Nhật Bổn, Việt Nam về sau. Những vị Tổ khi nhận được lý Thiền ngộ đạo đều được gọi là truyền đăng. Truyền đăng là trao đèn. Đèn chư Tổ trao nhau là đèn Thánh. Đối với Thiền tông bất cứ là tu sĩ xuất gia hay cư sĩ tại gia, ai nhận được lý Thiền ngộ đạo đều được trao đèn Thánh. Quí vị đừng nghĩ chỉ có những vị tu sĩ xuất gia đầu tròn áo vuông mới được trao đèn Thánh, nghĩ như thế là lầm lẫn. Người nào ngộ được tâm tông nhận ra tánh Phật, là được trao đèn Thánh. Trao bằng phương tiện nầy hay phương tiện khác, không phân biệt tu sĩ hay cư sĩ. Giả sử ở đây một trăm người, bất luận Tăng Ni hay cư sĩ, người nào nhận ra tánh Phật là người đó được trao đèn Thánh; dầu cho tôi không nói tới tên nhưng họ vẫn được trao. Song, trước khi tu họ đâu biết để nhận, phải nhờ Thầy, Tổ chỉ bày mới biết mình có Tánh Phật mà nhận ra. Như thế gọi là trao đèn Thánh. Vậy các ông vua dù ở ngôi vị Hoàng đế, nhưng tu ngộ đạo cũng được gọi là Thánh đăng.


Ở thiền đường bên tăng tôi có để biển chữ “Truyền Đăng Tục Diệm” là trao đèn tiếp lửa. Tại sao tôi để như thế? Vì đạo Phật là đạo giác ngộ, mà giác ngộ thì trí tuệ sáng suốt. Đèn, lửa là vật biểu trưng cho trí tuệ sáng suốt, nên đèn lửa được cụ thể hóa bằng cách trao đèn tiếp lửa. Do đó người tu Phật không có lý do gì tu mà không tiến đến mục đích giác ngộ, nếu không toàn phần giác thì cũng phải từng phần giác. Người tu có giác ngộ mới là đệ tử Phật, vì học Phật là học giác ngộ. Thí dụ ở thế gian người đời đi học để biết chữ. Ông Xoài tuy có đi học nhưng học không giỏi, chỉ đọc được A, B, C... chứ chưa đọc được một bài văn. Những người khác học giỏi hơn, người thì đọc được một bài văn, người thì đọc và viết được một bài văn lưu loát... Song ông Xoài vẫn được coi như người biết chữ nhưng chỉ biết những chữ cái. Cũng vậy, tu theo Phật là phải giác ngộ; giác ít giác kha khá, giác nhiều, giác trọn vẹn là tùy theo công phu tu hành của mỗi người. Người tu không giác ngộ là chưa tu theo đạo Phật. Người giác nhiều và giác trọn vẹn mới được trao đèn Thánh. Tại sao vậy? Vì giác ít chỉ sáng chút chút, chưa sáng bằng ánh sáng đom đóm thì đâu đủ sức trao đèn! Người được trao đèn là người ngay nơi tâm lúc nào cũng sáng nên nói là đèn. Do đó người tu Phật thường nói chúng ta là kẻ cầm đuốc soi đường cho chúng sanh. Tại sao phải cầm đuốc soi đường? Vì chúng sanh đang chìm trong mê lầm u tối của vô minh. Muốn đưa chúng sanh ra khỏi cảnh vô minh u tối, thì phải thắp đèn hoặc thắp đuốc sáng lên, để họ thấy đường mà dẫn họ ra khỏi chỗ tối tăm. Trong cảnh tối, nếu người dẫn đường không có đèn hay đuốc sáng, làm sao soi cho họ thấy đường để dẫn đi? Ví dụ như giảng đường nầy ban đêm không có đèn tối đen. Bấy giờ chúng ta chỉ mọi người đây là tượng Tổ Ấn Độ, kia là tượng Tổ Trung Hoa, đây là tượng Tổ Việt Nam... Họ có thấy tượng Tổ không? Chắc chắn là không thấy. Khi mở đèn sáng chỉ họ mới thấy. Cũng vậy chúng sanh đang vô minh mê tối, muốn đưa họ ra khỏi mê tối khổ đau chúng ta là người hướng dẫn tâm phải sáng, tức là phải được trao đèn. Được trao đèn mới xứng đáng là người dẫn đường. Đây là mục đích mà tất cả Tăng Ni phải nắm vững và hướng đến. Nhiều người tu nói việc nầy là Phật sự, việc kia là Phật sự, việc nọ là Phật sự... Việc nào cũng Phật sự hết, nhưng không hiểu đúng nghĩa Phật sự là việc gì. Đúng nghĩa Phật sự là cầm đuốc đưa người ra khỏi lối mê. Đó là Phật sự chủ yếu. Tất cả mọi việc làm của Tăng Ni đều gọi là Phật sự, nhưng không căn cứ trên nghĩa chủ yếu nầy. Những việc ấy là việc bên lề không phải là việc chủ yếu của đạo Phật. Đó là ý nghĩa Thánh Đăng.

Đa số Tăng Ni hiện có mặt ở đây là người xuất gia, đời sống không còn bị ngoại duyên chi phối, chỉ một bề lo tu. Lo tu là làm gì? Có phải lo thắp đèn tâm mình cho sáng không? Phật tử cũng vậy, quí vị sống không đến nỗi đầu tắt mặt tối, mỗi ngày cũng có chút thì giờ rỗi rảnh, hãy cố gắng thắp đèn tâm của mình cho sáng dần, để được trao đèn như các vị vua đời Trần. Việc nước thì quá lớn quá nhiều, các Ngài đa đoan bận rộn mà vẫn thắp sáng được đèn tâm, huống chi chúng ta có thì rỗi rảnh mà không thắp được đèn tâm sao? Chúng ta không nên ỷ lại, đã có đèn của Phật Tổ hãy tự nổ lực thắp sáng đèn tâm của mình. Đèn tâm sáng là được truyền đèn Thánh, sau nầy chúng ta có giảng dạy hay nói điều gì cũng gọi Thánh đăng ngữ lục. Nếu chưa được vậy dù nói làm bao nhiêu cũng chỉ là ngôn ngữ của phàm phu.

Ở đây đáng khích lệ nhất là Phật tử, quí vị tuy bị gia duyên ràng buộc, nhưng sánh với các vị vua thì quí vị có thì giờ hơn nhiều, há không nổ lực thắp sáng được đèn tâm sao? Quí vị hãy nổ lực, biết đâu mai kia những cư sĩ tới lui với Trúc Lâm, có người thắp sáng được đèn tâm, đâu có vô phần. Ở Thường Chiếu có vài cư sĩ đèn của họ cũng sắp sáng. Trong những buổi giảng, thỉnh thoảng tôi có dẫn một vài bài kệ của những cư sĩ đó cho quí vị nghe. Sở dĩ tôi nói điều nầy là để quí vị thấy cư sĩ cũng thắp được đèn sáng, chớ không phải chỉ người xuất gia mới thắp được. Chúng ta học thiền đời Trần thấy có nhiều cư sĩ sáng đạo. Trong năm vị vua Thiền sư chỉ có hai vị xuất gia, còn lại ba vị là cư sĩ mà vẫn thắp sáng được ngọn đèn Thánh. Vậy quí vị học theo gương người xưa để thực hành.

 

 

[ Quay lại ]